لوگو
يكشنبه 18 بهمن 1394 | 28 ربيع الثاني 1437

نمایش محتوای شبهه

آيا مي‌توان از چيزهايي كه براي غير خدا نذر مي‌شود، مانند نذر براي امامان، مصرف كرد؟

پيش از آنكه نگاه شيعيان را در موضوع نذر بيان كنيم، لازم است معناي اصطلاحي نذر، روشن شود، نذر عبارت است از اينكه انسان، خود را ملزم و متعهد كند كه اگر حاجتش برآورده شد، كاري را انجام دهد. مثلاً بگويد: براي خداست بر عهده من كه اگر از اين بيماري خوب شدم، گوسفندي را ذبح كنم.[1]اين همان نذر شرعي است و بايد نذر، براي خداوند باشد و براي غير او جايز نيست.
البته گاهي در ضمن نذر، فرد متعهد مي‏شود كه ثواب آن كار را به يكي از اوليا، مانند امام حسين(عليه السلام) يا يكي از اهل بيت:، اهدا كند و مي‏گويد: براي خدا نذر مي‏كنم كه چند مَن برنج بپزم و بين فقرا تقسيم، و ثواب آن را به روح حضرت زهرا(عليها السلام) اهدا كنم. اينكه مي‏گويد «براي خدا» و آنكه مي‏گويد «به حضرت زهرا(عليها السلام)»، با هم متفاوت است. در اولي، هدف نذر مطرح است، يعني تقرب به خداوند، ولي در دومي، بيان موردِ بهره‏مندي از نذر است.
اين‌گونه نذر ميان مسلمانان رايج است. كاري را براي خدا نذر مي‏كنند و ثواب آن را به يكي از اولياي خدا و بندگان صالح، هديه مي‏كنند. گاهي هم عبارت را مختصر مي‏كنند و مي‏گويند: اين گوسفند، نذر پيامبر و مقصود، جهت سود بردن از آن نذر است. يعني ثواب آن براي پيامبر(صلي الله عليه و آله).
قرآن كريم هم پر است از هر دو گونه كاربرد نذر. خداوند از قول همسر عمران، چنين حكايت مي‏كند: (رَبِّ إِنِّي نَذَرْتُ لَكَ ما فِي بَطْنِي مُحَرَّراً[2]«خداوندا! آنچه را كه در رحم دارم، براي تو نذر كردم كه آزاد براي خدمت خانه تو باشد». تعبير براي تو نذر كردم، مثل آن است كه بگويد براي خدا نماز خواندم يا براي خدا نذر كردم.
همچنين خداوند فرمود: (إِنَّمَا الصَّدَقاتُ لِلْفُقَراءِ وَ الْمَساكِينِ)[3]؛ «صدقات (زكات) براي فقيران و بينوايان است». براي فقرا، يعني براي بهره‏مندي آنان. مثل آنكه هنگام نذر، با تعبير كوتاه مي‏گوييم: اين براي پيامبر(صلي الله عليه و آله)، يا براي امام(عليه السلام). سعد بن عباده هم وقتي چاهي كند، آب آن را نذر مادرش كرد و گفت: «اين براي ام سعد». پس با اين تفسير، روشن مي‏شود كه نذر براي اوليا و صالحان، مانعي ندارد. در روايات آمده است:
مردي به حضور پيامبر(صلي الله عليه و آله) رسيد و عرض كرد: «اي پيامبر خدا! مادرم از دنيا رفته است و مي‌دانم اگر او زنده بود، صدقه مي‌داد. اگر از طرف او صدقه بدهم، او سودي مي‌برد؟». رسول گرامي(صلي الله عليه و آله) فرمود: «آري». آن‌گاه آن مرد گفت: «كدام يك از صدقه‌ها سود بيشتري دارد؟». حضرت فرمود: «آب». در اين هنگام، سؤال كننده چاهي كند و پس از آماده شدن گفت: «هذه لأُمّ سعد»؛ «ثواب كندن اين چاه براي مادر سعد باشد».[4]
لام در «لأُمّ سعد»، همان لام «للنبي(صلي الله عليه و آله)» است، كه به اصطلاح، «لام» انتفاع است، نه لام تقرّب. ولي روح نذر اين است كه براي تقرّب به درگاه الهي، متعهد شدم حيواني را ذبح كنم و ثواب آن را به پيامبر(صلي الله عليه و آله) اهدا كنم، تا از اين طريق، به درگاه خداوند، تقرب بجويم، تا شايد خدا بيمارم را شفا دهد.[5]
هر كس كه از وضع زائران عتبات مقدس و حرم‏هاي ائمه اهل بيت: باخبر باشد، مي‏داند كه شيعيان، براي خدا و رضاي او نذر مي‏كنند و قرباني‏ها را با نام خداي متعال و با هدف بهره‏مندي صاحب قبر، از ثواب آن و استفاده فقرا از گوشت قرباني‏ها، ذبح مي‏كنند.[6]
 
[1]. موسوعة الفقه الاسلامي، ج5، ص271.
[2]. آل عمران: 35.
[3]. توبه: 60
[4]. سنن ابي داوود، ج2، ص130.
[5]. راهنماي حقيقت، ص174.
[6]. سيماي عقائد شيعه، ص108.

کلید واژگان: